تجوید عبارت است از نکو خواندن قران کریم مطابق به قواعدی که در علم تجوید بیان شده است.

  یک سری مطالبي که از استاد گرامی و عبد صالح مرحوم مولوی نجاتی قاری و استاد مشهور افغانستان بیاد دارم به قرار ذیل است:

  اول خاطره ي از ایشان که بزرگی شأن او را مي رساند ذکر می کنیم. آنچه  مختصر از دورانی که بنده در سن پانزده سال بودم و در مسجد خافیای چند اول از طرف صبح بعد از نماز به محضر ایشان حاضر می شدیم. در آن مسجد در حدود چهل تا پنجاه نفر شاگرد داشت که در آن میان قاری مشهور رادیو کابل قاری امان نوایی وامثال ایشان ازشاگردان اوبودند.درهمان مسجدهمه شاگردان باشکوه خاص مشغول تلاوت قرآن کریم بودیم.هم خوانی درآخرختم جلسه که در حدود دوساعت بود، شروع می شد.مقابله قرآن یعنی همه ازیک جا قرآن ها راجلو رو بالای وسیله ی چوبی گذاشته همه توجه می کردند ویک نفر به صوت می خواند.

نا گفته نماند که جناب مولوی نجاتی از شاگردان حضرت آیت الله آقای میر علی احمد حجت ره بودند چون اولین کس در بین مردم شیعه در چند اول که قرائت قرآن کریم را با تجویدشروع کرد  آن بزرگوار بود .

خود مرحوم آية الله حجت می فرمودند که درسنین جوانی صوت و صدای خوبی داشتم و بیست و دو مقام ( 1 ) از اصوات مشهور را می خواندم. آن مرحوم می گفت:صدای من تاحدی خوب بودکه یک روزدرمشهدمقدس با چندتن ازدوستان همسن شرط (یعنی مسابقه) بستیم که همه به نوبت بخوانیم تادرخواندن کدام یکی ازگروه ما بلبل هزاردستان حاضر می شود. دوستان همه خوش صدا بودند و نیز مشهد مقدس درآن زمان باغ و درخت زیادداشت وشهر گسترش نیافته بود. من که شروع به خواندن کردم در اندک زمانی دیدم صدای چه چه بلبل هزاردستان به گوش رسید و در مسابقه فائق شدم.                                     

     مولوی نجاتی یکی ازکسانی بودکه ازمحضرتدریس وتجویدقرآنی آن مرحوم استفاده کرده   وامرشده بودکه به دیگران نیزاین علم شریف رایاد بدهد.این بود که درمسجدهای چنداول و در اواخر در مسجد شریف کارته سخی مشغول تربیت شاگردان زیادی گردید.او تا آنجا کوشید که امثال قاری امان نوایی،قاری فاخر، قاری سید غفور، قاری جان محمد، قاری محمد علی و قاری مرادعلی زغال فروش را تربیت کرد. این قاری ها ازجمله شاگردان مولوی نجاتی بودند. جناب قاری مولوی قدیر قاری قرآن درماه مبارک رمضان درتکیه ی میر اکبر درچند اول حدود پنجاه شاگرد داشت. خداوند کریم به آبروی قرآن کریم او را با تمام کسانی که در ماه رمضان درآنجا برای یادگرفتن قرآن کریم می آمدند، بیامرزد. این قاریان درکابل کماهو حقه زحمت کشیدند و تاحدی کمال به خرج دادند که درقرائت و صوت و نیکو خواندن مطابق تجوید، در تمام ممالک اسلامی، بعداز مصر و صدای جذاب عبدالباسط محمد عبدالصمد، قاری های افغانستان نظیر نداشت. مسجد پل خشتی کابل و مسجد شاه دو شمشیره کابل از بابت مجالس تعلیم قرائت قرآن کریم شکوه و جلال خاص داشت.

     نگارنده هم درمسجد پل خشتی و مسجد شاه دو شمشیره هم با صوت و تجوید تلاوت قرآن انجام داده ام و هم به صدای خوش این قاری ها گوش جان سپرده ام. در مسجد کارته هزاره های سرآسیا در دارالامان در یک مجلس فاتحه این جانب مشغول تلاوت قرآن کریم با صوت بودم. جلسه ی فاتحه ي باشکوه بود. یک نفر از دانشمندان برادران اهل سنت را دیدم که با توجه خاص به تلاوتم گوش می داد. بعد از اتمام تلاوت دیده شد که اشکش جاری بود و پاک می کرد. مضمون آیات قرآن آن هم با صوت حزین او را تا آنجا تحت تأثیر قرار داده بود که اشکش جاری شد. مرحوم حجةالاسلام والمسلمین سید میرحسین فصیحی فرزند سیدطاهر- غفرالله لهما- به اینجانب می گقت: هر وقت تو قرآن می خوانی مرا گریه می گیرد.

     به هرصورت اینجانب شکر حضرت حق می کنم که در قرائت از شاگردان معلم کلام الهی، مولوی نجاتی بودم. وی درمسجد خافیاو دیگرمساجد بسیار زحمت کشید و به یاد دادن و درست خواندن قرآن کریم مشغول بود. جلسه قرائت او از طرف صبح هر روز و در ماه مبارک رمضان بعد از ظهر،درتکیه ی عمومی هم دائر می شد.خاطره ای دیگر هم از استاد مولوی نجاتی دارم.یک روزصبح در مسجدخافیای چنداول درمجلس قرائت حاضرشدم.درسن پانزده سال بودم و تازه عمامه می بستم. اتفاقاً آن روز عمامه بزرگی برسرداشتم که مطابق سن وسالم نبود.وقتی که درجلسه نشستم، چشم استاد به همان عمامه ی من افتادکه برسرم گرنگی کرده بود.استاد گفت:«او بچه همی لنگی را دو تا بساز.از بینش دو نیم کو. یکی برای روز دیگرت باشه».

     استاد نجاتی ظرافت و خوش سخنی در  مجالس بزرگ با همه داشت که نمایانگر محبت دوستی وی بود.خداوند عالم او را باقرآن محشور فرماید.او درتمام مجالس قرآنی و دیگرجلسات مذهبی استاد کل شناخته شده و مورد احترام شخصیت های مهم قرارمی گرفت.وی درقرائت قرآن و پیروی از آن به حدّ کمال رسیده بود.

    روش تدریس و آموزش قرائت استاد مولوی نجاتی این بود که قواعد ضروری تجوید را به   طور مختصر در ورق بزرگ تایپ می کرد و به هریک از شاگردان یک ورق می داد.در وقت قرائت قرآن درجلسه،آن قواعد را توضیح می داد و هرنفر به نوبت به تنهایی می خواند.همه هم به دقت به روی قرآن ها  نگاه کرده گوش می دادند.خود استاد هم با دقت بیشتر گوش داده اشتباهات را یادآوری می کردند.

    از تلاش این استادان رفته رفته درکابل قاری هایی بوجودآمدند که دردنیای اسلام غیر از قاری عبدالباسط کم نظیر بودند.

    متأسفانه دروقت حمله ی روسها درافغانستان اکثرآن قاری ها دستگیر یا مفقودالاثر شدند و چند نفر از ایشان هم به مرگ طبیعی از دنیا رفتند.دیگر به خاطر اشغال روسها وجگرخونی ملت درافغانستان مجال رشد،آن چنان پیدا نشد ومجالس قرائت قرآن از رشد و ترقی بازماند.بعضی قاری ها امثال قاری مرادعلی ترکمن،قاری محمدعلی ترکمن وقاری گلستانی ازغزنی الحمدلله ازآن گیرودار بیرون آمده اند و مشغول خدمت هستند.قاری های دیگری هم درحال رشد می باشند. ما از پبشگاه خداوند منان درخواست می کنیم که این قاری هایی که الآن به حدکمال رسیده اند و درآینده می کوشندکه باز فرزندان وطن به همان پایه ی اول و بالاتر برسند،به توفیق عالی و کمال توأم با علم و عمل آشنا بفرماید.از تمامی طرفداران قرآن می خواهیم که تا حد ممکن یاد قاری های وطن را زنده نگه دارند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 ) احتمالا 22 مقام با حساب گوشه ها و فرعيات مقامات اصلي مي باشد .

مسؤليت مطالب مندرجه در اين صفحه بر عهده نويسنده مقاله مي باشد.