|
نقش قرآن در يكپارچگي و وحدت مسلمانان
نويسنده : سيد مرتضي حسيني شاه ترابي (
دايكندي )
قرآن در جامعه اي نازل شد كه
مردم آن به سبب پايبندي بسيار به نظام قبيلگي،حكومت يگانه
مركزي نداشتند و قسمت هايي از سرزمين آنها توسط دو قدرت
امپراتوري روم و ساساني اداره مي شد.بافت زندگي و قبيلگي
حتي در شهرها نيز خود را نشان مي داد و هر قبيله به مانند
يك كشور جداگانه به شمار مي رفت.
در ميان عرب آن روزگار،"مليت"
و "قوميت"
براساس موضوعاتي مانند يكي بودن دين يا تاريخ معنايي
نداشت.فقط و فقط پيوند خوني و قبيلگي بود كه بر ارزش ها و
روابط ميان مردم حكم مي راند.
قرآن كريم از همان آغاز
نزول،با نظام قبيلگي كه ريشه ي تمامي اختلاف ها و رقابت
هاي سياسي و اجتماعي آن روز بود مبارزه كرد و "ايمان به
خداي يكتا" را اساس ارزش ها و پيوندهاي اجتماعي معرفي
نمود.بدين ترتيب،"ايمان مشترك" را جايگزين "خون مشترك"
ساخت و جملگي مؤمنان را با هم برادر دانست.(1)با تعبيرهاي
متعدد به نفي و نهي از عوامل تفرقه پرداخت و با بيان علت
ها و سبب هاي تفرقه،مسلمانان را به اتحاد و يكپارچگي
فراخواند.
بدين منظور،از تعبيرهايي
همچون "لانفرّق"
، "فرّقوا"
، "لاتنازعوا"
، "لاتفسدوا"
و ...استفاده كرد.براساس شعار محوري توحيد، مؤمنان و
مسلمانان و تمامي مردم را به يگانگي، وحدت و اتحاد دعوت
كرد. در تاييد و تاكيد براين وحدت، به طور ايجابي و اثباتي
و امري، در تعبيرهاي مختلف بر آن صحّه گذاشت؛ و پيرامون
محور توحيد، به تحليل و تجويز آن پرداخت و در اين راستا از
واژه هاي اين چنيني استفاده كرد: "واعتصموا"
، "اصلحوا"
، "رابطوا"
، "تعاونوا"
، "السلم"
، "اصلاح
بين الناس"
، "الّف بين
قلوبكم"
، "امّة
واحدة"
، "امّة وسط"
، "مودّة"
، "اخوّة"
و...
بدين شيوه، مسلمانان را چنان
به هم پيوند داد كه توانستند به ياري هم در برابر مشركان
قريش و يهوديان سرزمين هاي عربي و نيز امپراتوري روم و
فارس بايستند و تمدني بيافرينند كه در درخشندگي و شكوفايي
در طول تاريخ بي نظير است.
تعاليم قرآني از جمله
دستورات و رهنمودهايي كه به آن يكپارچگي و تشكيل امت
اسلامي انجاميد امروز هم بي كم و كاست در اختيار ماست. از
آنجايي كه به اعتقاد تمامي مسلمانان، دين اسلام دين خاتم
است و قرآن، معجزه ي جاويدان پيامبر خاتم و كتاب تحريف
نشده ي او مي باشد اين تعاليم امروز هم مي توانند عامل
يكپارچگي جامعه ي مسلمانان به خصوص مردم مسلمان افغانستان
باشند.
قرآن مجيد همه ي مسلمانان را
باهم برادر مي داند و مي فرمايد:(( انّما المؤمنون اخوة:در
حقيقت،مؤمنان با يكديگر برادرند.))(2)آنها را در كنار هم و
متعلّق به يك امّت يكپارچه (يعني امّت اسلامي) مي داند و
تاكيد مي نمايد:(( انّ هذه امّة واحدة و انا ربّكم
فاعبدون:و اين امّت شما امّتي يگانه و يكپارچه است. و من
پروردگار شمايم،پس مرا بپرستيد. ))(3)آنها را به همدلي و
اتّحاد فرامي خواند و خاطر نشان مي سازد كه الفت،مهرباني و
برادري نعمتي است كه با پذيرش دين خدا از سوي پروردگار
دوجهان به آنها عطا شده است و مسلمانان بايد قدردان اين
محبت و برادري باشند:(( واعتصموا بحبل الله جميعا و لا
تفرّقوا واذكروا نعمة الله عليكم،اذ كنتم اعداء فالّف بين
قلوبكم فاصبحتم بنعمته اخوانا:و همگي به رشته ي الهي چنگ
زنيد و پراكنده نشويد.و به ياد آوريد نعمت خداوند را
برخود،آن گاه كه دشمن بوديد،پس ميان دل هاي شما الفت و
مهرباني انداخت تا به لطف او باهم برادر شديد. ))(4)
بنابراين،همه ي مسلمانان به
واسطه ي ايمان به خداي يكتا با يكديگر برادرند و بايد
قدردان اين برادري باشند و با هم نزاع نكنند:(( ولا
تنازعوا فتفشلوا و تذهب ريحكم:و با يكديگر نزاع و كشمكش
نكنيد كه سست مي شويد و قدرت ( و شوكت ) شما از بين مي
رود.)) (5) پس، قدرداني و پاسداشت اين نعمت وظيفه يكايك
مسلمانان است و تفرقه گري كفران اين نعمت مي باشد:((
ولا تكونوا
كالّذين تفرّقوا واختلفوا من بعد ما جاءهم البيّنات و
اولئك لهم عذاب عظيم.
مانند كساني نباشيد كه پس از آنكه آيات روشن به سويشان آمد
اختلاف كردند و راه تفرقه در پيش گرفتند و دسته دسته شدند.
و آنان عذاب عظيم خواهند داشت.)) (6)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پي نوشت ها
1 و 2 .حجرات:آيه 10.
3.انبياء:آيه 92.
4.آل عمران:آيه 103.
5.انفال:ايه 46.
6.آل عمران:آيه 105. |
